2008-ci ilin aprelində Namibiyada U-60 almaz mədəninin ciddi qorunan ərazisində geoloq qumda yarı basdırılmış, yuvarlaq daşa bənzər obyekt görüb. Tapıntı ilk baxışda xəzinəyə bənzəmirdi. Sonradan bunun "Fugger" bank ailəsinə aid üçdişli nişanlı mis külçə olduğu müəyyən edilib.
Nyus.Az xəbər verir ki, bu tapıntı gəmi qəzalarının araşdırılması üçün ən uyğun olmayan yerlərdən birində - Namibiyanın cənub sahillərində, Oranj çayı yaxınlığındakı qapalı almaz zonası Şperrqebitdə aşkar edilib. Bu ərazi sərt iqlimi və ciddi mühafizəsi səbəbindən talançılar tərəfindən heç vaxt dağıdılmayıb.
Qum təmizləndikcə ard-arda artefaktlar üzə çıxmağa başlayıb: mis külçələr, fil sümüyü, silahlar və naviqasiya alətləri. Daha sonra isə qeyri-adi yük aşkar edilib - 2000-dən çox qızıl sikkə, onların böyük hissəsi isə portuqal deyil, ispan mənşəli olub.
Araşdırmalar nəticəsində gəminin 7 mart 1533-cü ildə Lissabondan yola çıxan və yoxa çıxan portuqal "Bom Jesus" ("Yaxşı İsa") gəmisi olduğu müəyyən edilib.
Yük və tarix izləri
Gəminin identifikasiyası müxtəlif sübutların birləşdirilməsi ilə mümkün olub. Bəzi sikkələrdə Portuqaliya kralı Juan III-ün təsviri yer alır və onların 1525-1538-ci illər arasında zərb edildiyi məlumdur.
Gəminin yükü onun Hind okeanı ticarət marşrutlarına doğru hərəkət etdiyini göstərir. O, geri dönmürdü, əksinə qiymətli mallar almaq üçün metal və pul daşıyırdı. Lakin qızıl sikkələrin təxminən 70%-nin ispan "excelentes" olması tədqiqatçıları təəccübləndirib.
Tarixçi Aleşandre Monteyru arxivlərdə araşdırma apararaq 1533-cü ilə aid sənəd tapıb. Sənədə görə, kral Juan III Sevilyaya nümayəndə göndərərək ispan investorlarından 20 min qızıl kruzado toplatdırıb. Bu fakt tapılan sikkələrin mənşəyini izah edir.
Sahil həm məhv etdi, həm qorudu
Alimlərin fikrincə, gəmi güclü fırtına nəticəsində sahilə sürüklənərək qayalara çırpılıb. Ağır mis yükü isə qalıqların yerində qalmasına və okeana yayılmamasına səbəb olub.
Nəticədə gəmi qalıqları əsrlər boyu qum altında qorunub. Arxeoloqlar 22 ton mis, fil sümüyü, silahlar, taxta hissələr və müxtəlif alətlər aşkar ediblər. Həmçinin təxminən 23 kiloqram qızıl sikkə tapılıb.
Bu, XVI əsrə aid gəmi üçün olduqca yaxşı qorunmuş tapıntı hesab olunur.
Kimlik necə müəyyən edildi?
1755-ci ildə Lissabonda baş verən zəlzələ, sunami və yanğın nəticəsində Portuqaliyanın dəniz arxivlərinin böyük hissəsi məhv olub. Bu səbəbdən tədqiqatçılar yalnız qismən qorunmuş mənbələrə əsaslanıblar.
Mənbələr həmin dövrdə Namibiya sahillərində itən yalnız bir gəmini göstərir - "Bom Jesus". Bəzi sənədlərdə bu ad "itirilmiş" qeydi ilə birlikdə qeyd olunub. Bu faktlar gəminin məhz həmin gəmi olmasını yüksək ehtimalla təsdiqləyir.
Almaz mədənində aparılan qazıntılar
Qazıntılar da qeyri-adi şəraitdə aparılıb. Ərazi dəniz səviyyəsindən təxminən 6 metr aşağıda yerləşir və Atlantik okeanından qoruyucu divarla ayrılıb.
İşlər "Namdeb" şirkəti ( "De Beers" və Namibiya hökumətinin birgə müəssisəsi) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilib. Layihədə əsas fiqurlardan biri arxeoloq Diter Noli olub.
Qızıldan daha çoxunu qoruyan qum
Tapıntılar arasında ən diqqətçəkənlərdən bəziləri insan izləri olub. Məsələn, taxta altında sıxılmış ayaqqabı içində ayaq barmağı sümükləri aşkar edilib. Digər insan qalıqları isə çox az tapılıb.
Bu isə ehtimal yaradır ki, gəmidə olan təxminən 300 nəfərin bir hissəsi sağ qalaraq sahilə çıxa bilib. Onların sonrakı taleyi isə naməlum olaraq qalır.
UNESCO-nun 2001-ci il konvensiyasına görə, 100 ildən artıq su altında qalan obyektlər sualtı mədəni irs sayılır. Namibiyadakı bu tapıntı isə yalnız hüquqi deyil, həm də tarixi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır - o, 1533-cü ilin ticarət dünyasının nadir "anı"nı günümüzə qədər qoruyub. (Qaynarinfo)
Nyus.Az
