Astrofizik Yerdə baş verən hər şeyi müqayisə edərək, XXI əsrin sivilizasiya üçün dönüş nöqtəsi olacağı qənaətinə gəlib.
Nyus.Az lent.az-a istinadən bildirir ki, bu alimin doğulduğu şəhərə doğulmasından iki ay əvvəl nə olub? Bu, 1942-ci il aprelin 29-da luftvaffe bombardmanından sonrakı Yorkdur. Daha sonra Britaniya Hərbi Hava Qüvvələrinə qəzəblənən Hitler İngiltərənin qədim şəhərlərini bombalamağı əmr edib. Yorkda 92 nəfər ölüb.
Martin Con Ris iyunun 23-də bu şəhərdə anadan olub. İndi 81 yaşı var, o, astrofizik, kosmoloq və öz biliklərinə əsaslanaraq bəşəriyyətin indiki perspektivlərini anlamağa çalışan bir şəxsdir. O, əsas qənaətlərinə uzun illər əvvəl gəlib və hesab edir ki, ümumiyyətlə, bütün sonrakı hadisələr yalnız onun proqnozlarının doğruluğunu təsdiqləyir.
1992-ci ildə o, məşhur "Bəşəriyyətə xəbərdarlıq"a imza atan dünya üzrə 1700 alimə qoşulub. Bu, əsasən ətraf mühitə və ona dağıdıcı təsir göstərən insan fəaliyyətlərinə aiddir. Lakin professor Risin düşüncəsi ekologiyadan çox-çox kənara çıxır. Və on ildən sonra, yeni minilliyin başlanğıcında, o, "Bizim son saatımız" kitabında bunları paylaşıb. Və 15 il sonra Martin Risin "Gələcək haqqında: Bəşəriyyət üçün perspektivlər" kitabı nəşr olunub.
Alim müsahibələrində dəfələrlə bu kitabların əsas ideyalarını açıqlayıb. Və ən mühüm fikri, yəqin ki, belə ifadə etmək olar: bəşəriyyətin ya tezliklə ya tamamilə, ya da bioloji növ kimi mövcudluğunu dayandıracağı ehtimalı yüksəkdir. Kosmoloq isə 21-ci əsri sivilizasiyanın taleyini həll edəcək dönüş nöqtəsi hesab edir.
Niyə? Çünki bu əsrdə biz texnoloji inkişaf səviyyəsinə yaxınlaşırıq ki, insanın təbii təkamülü bu və ya digər şəkildə sona çatır.
Professorun fikrincə, bəşəriyyətin sağ qalması üçün 21-ci əsrdə eyni vaxtda ortaya çıxan bir neçə nəhəng problemin öhdəsindən eyni vaxtda çıxmalı olacaq.
Birincisi, (ancaq hansının vacibliyinə görə birinci olduğunu söyləmək çətindir) bu, iqlim fəlakətidir, yəni bir çox insan üçün iqlimin dözülməz və ya dözmək çətin olacağı və ya uyğunlaşması və ya ölməsi lazım olduğu bir vəziyyətdir.
İkincisi, tədricən nəzarətdən çıxan texnologiyalar. Martin Ris yalnız bir gün insanların imkanlarını o qədər üstələyə bilən süni intellektdən bəhs etmir ki, bu da bəşəriyyət üçün öz yaradıcılığına tam təslim olmaq deməkdir.
Alim biotexnologiyanın "qaranlıq tərəfi"ndən də danışır. Ümumiyyətlə, o vurğulayır ki, istənilən texnologiya silahdır və məsələn, terrorçuların əlinə düşərsə, qorxuludur. Yeri gəlmişkən, 2003-cü il kitabında, digər şeylər arasında, 90-cı illərdə "Aum shinrike" nin təriqətçilərinin Ebola virusunu almağa çalışdıqları, uğursuz olduqları və sonra bu virusu öz laboratoriyalarında özləri qurmağa qərar verdikləri qeyd olunur. Alim bioloji silah kimi istifadə edilə bilən "dizayner virusları" haqqında yazıb.
Bütün bunlar isə Martin Risə görə mümkün apokalipsis ssenariləri siyahısında olan qlobal nüvə müharibəsi təhlükəsinə əlavədir.
Buna baxmayaraq, alim qeyd edir ki, onun bəşəriyyətin perspektivləri ilə bağlı fikirləri tamamilə tənəzzülə uğramır: qarşıda çətin, "kəskin" bir yol var. Ancaq (və "nə vaxt" demək daha yaxşıdır) onu keçsək, sivilizasiyanın inkişafı onun tanınmaz dərəcədə dəyişəcəyinə gətirib çıxaracaq.
Martin Rees hesab edir ki, nəticədə insan ət və qandan tamamilə imtina edəcək - o, özünü, şəxsiyyətini bir növ sintetik, süni şəkildə yaradılmış təcəssümdə "hərəkət etməyi" öyrənəcək. Alim bunu təbiətin yaratdığı bədənin çox kövrək və qısa ömürlü olması ilə izah edir və insanlar instinktiv olaraq özünü burada, bu məkan-zamanda mümkün qədər uzun müddət qorumağa çalışacaqlar.
Bunun sayəsində süni bədənə sahib insanlar daha möhkəm olacaq, ətraf mühitin dəyişməsindən və hətta başqa planetlərə köçməkdən qorxmayacaqlar. Düzdür, astrofizik əmindir ki, Marsın və digər aləmlərin müstəmləkələşməsini evakuasiya və ya uçuş kimi qəbul etmək olmaz.
"Dünyanın problemlərini dünyadan qaçmaqla həll etmək olmaz. Biz burada onlarla mübarizə aparmalıyıq", - alim vurğulayır.
Bununla belə, ətrafdakı Kainatın tədqiqində sivilizasiyanın inkişafında bir addım olaraq, kosmoloq planetlərin tədqiqini təsdiqləyir. Amma o, yenə əmindir ki, yeni dünyanın şərtlərinə uyğunlaşmaq üçün bəşəriyyət ya genetik modifikasiyalara əl atmalı olacaq, ya da mahiyyətcə kiborqa çevriləcək.
Hər halda professor əmindir ki, bu cür modifikasiyalar qaçılmazdır və hətta istənilən sivilizasiyanın təkamülünün bir növ universal açarıdır: əgər biz nə vaxtsa çoxdan gözlənilən yadplanetlilərlə qarşılaşsaq, onlar böyük ehtimalla robot olacaqlar, astrofizik hesab edir.
Onun məntiqi belədir: bu görüş yalnız daha çox inkişaf etmiş yadplanetlilərlə mümkündür - indi bizim kimi insanlar sadəcə olaraq işıq maneəsinin sürətini keçib bizə çata bilməyəcəklər. Kainatın toxumasında "qurd dəlikləri" necə yumruqlamağı artıq bilən canlıların həssas və hər hansı bir dəyişiklikdən qorxan bioloji bədənləri "daşımaq" ehtimalı azdır.
Nyus.Az
