Uşağın özünəinamının formalaşmasında yalnız onun uğurları və nailiyyətləri deyil, valideynlərinin gündəlik ünsiyyətdə istifadə etdiyi ifadələr də mühüm rol oynayır.
Mütəxəssislərin fikrincə, uşağı yalnız “əhsən” və ya “çox ağıllısan” kimi sözlərlə tərifləmək əvəzinə onun göstərdiyi səyi, düşüncəsini və problemlərin öhdəsindən gəlmək cəhdini vurğulamaq daha faydalı ola bilər.
Xüsusilə uşağın səhvlərinə münasibət, onun fikirlərinə hörmətlə yanaşmaq və müstəqil qərarlar verməsinə imkan yaratmaq özünəinamının inkişafına kömək edə bilər.
Valideynlərin gündəlik söhbətlərdə istifadə edə biləcəyi 8 ifadə isə belədir:
1. “Səhv etmək öyrənməyin bir hissəsidir”
Uşaqlar bəzən etdikləri səhvləri uğursuzluq kimi qəbul edə bilirlər. Bu ifadə isə səhvlərin inkişaf və öyrənmə prosesinin təbii hissəsi olduğunu anlamağa kömək edir.
2. “Bunu necə bacardığını gördüm”
“Çox ağıllısan” demək əvəzinə uşağın göstərdiyi səyi qeyd etmək daha konstruktiv yanaşma hesab olunur. “Təslim olmadan yenidən cəhd etdin” və “Bunun üzərində həqiqətən çalışdın” kimi ifadələr uşağa uğurun yalnız istedadla deyil, səylə də bağlı olduğunu göstərir.
3. “Səni dinləmək istəyirəm”
Uşağın fikirlərinin və hisslərinin dinlənilməsi onun özünü daha rahat ifadə etməsinə imkan yarada bilər. Xüsusilə problem yaşadığı zaman dərhal məsləhət verməkdənsə, əvvəlcə onu dinləmək daha sağlam ünsiyyət qurmağa kömək edir.
4. “Sən qərar verə bilərsən”
Yaşına uyğun məsələlərdə uşağa seçim imkanı vermək onun müstəqillik hissini gücləndirə bilər. Məsələn, hansı paltarı geyinəcəyi və ya hansı oyunu oynayacağı barədə qərarı özünün verməsi kiçik, lakin əhəmiyyətli təcrübədir.
5. “Məndən fərqli düşünməyin normaldır”
Uşağın valideynindən fərqli düşünməsi mütləq problem deyil. Onun fikirlərinə hörmətlə yanaşmaq öz baxışına güvənməsinə kömək edə bilər. Bununla belə, uşağın fikirlərinə hörmət etmək bütün davranışların qəbul edilməsi demək deyil.
6. “Bunun çətin olduğunu bilirəm, amma sən cəhd edə bilərsən”
“Bu çox asandır, sən mütləq bacararsan” demək əvəzinə uşağın qarşılaşdığı çətinliyi qəbul etmək daha real dəstək göstərə bilər. Beləliklə, valideyn həm uşağın yaşadığı çətinliyi kiçiltmir, həm də ona inandığını göstərir.
7. “Bu sənin günahın deyildi, düzəltmək olar”
“Sən onsuz da diqqətsizsən” kimi ifadələr uşağın müəyyən davranışı öz şəxsiyyəti ilə əlaqələndirməsinə səbəb ola bilər. Bunun əvəzinə problemin özünə diqqət yetirmək və “Bunu necə düzəldə bilərik?” sualını vermək daha faydalıdır.
8. “Səninlə birlikdə olmaq məni xoşbəxt edir”
Uşağın dəyərinin yalnız uğurları ilə ölçülməməsi vacibdir. “Səninlə vaxt keçirmək mənim xoşuma gəlir” kimi ifadələr uşağa yalnız uğur qazandığı zaman deyil, olduğu kimi də dəyərli olduğunu hiss etdirə bilər.
Özünəinam bir gündə formalaşmır
Uşağın özünəinamı yalnız bir neçə cümlə ilə formalaşmır. Lakin gündəlik ünsiyyətdə valideynlərin istifadə etdiyi sözlər uşağın özünü necə qiymətləndirməsinə təsir göstərə bilər.
Səhvlərə görə danlamaq əvəzinə onları öyrənmə fürsəti kimi təqdim etmək, uşağın fikirlərini dinləmək, seçimlərinə hörmət etmək və sevgini uğurdan asılı etməmək onun özünəinamının inkişafına dəstək ola bilər. (Demokrat.az)
Nyus.Az
