Tarix boyu bir çox savaşların kökündə qarət, qarşı ölkənin zənginliklərini ələ keçirmək dururdu. Bir çox hallarda isə savaş sülhlə bitir, məğlub tərəf qalib tərəfə illik xərac verməli olurdu. Bu isə əsasən qızıl və gümüşlə edilən illik ödəmələr olurdu. Bəs orta əsrlərdə qızıl necə və haradan əldə edilirdi?

Nyus.Az bildirir ki, bu sualın cavabını "ölkə.az"-a tarixçi-alim Əkbər Nəcəf verib.

Amerika qızılının dünya iqtisadi sistemində ağırlıq ünsürü olmağa başladığı 1570-ci ilə qədər dünya ticarətinin qızıl ehtiyacını demək olar ki tək başına Sudan qarşılayırdı. Sudan qızılına tələbat o qədər böyük idi ki, Avropa dövlətlərində Afrikanı işğal anlayışını yaratmışdır. Avropalılar XIX əsrin ortalarına qədər Afrikanın tamamında qızıl olduğuna inanıblar.

Sudan qızılı ölkəmizə qədər gəlmişdir. Ruslar "rubl" sözünün Sudan qızılı üçün işlədiblər. Bizdəki "səkinə" sözünün yaranma səbəbi də Sudan qızılıdır. Belə ki, Sudan qızılından kəsilən pullar Rubia, ziana, dobla, soltanina (səkinə) adlanırdı.

XVI əsrdən əvvəl "toz" Sudan qızılının adı idi. Çünki Sudan qızılı toz qızılı idi. XV əsrdə Ciota, Tana, Fas, Tlemsen, Setif, Constantine (İstanbul) və Tunisdə yerləşmiş Xristian tacirlər qızılı əsasən "toz" adlandırıblar. Bu tacirlər Müsəlman ölkələrinə, xüsusilə də Şimali Afrika ölkələrinə buğda satıb qarşılığında toz alırdılar.

Bu tacirlər o qədər zəngin idilər ki, dövlətləri öz mənfəətləri üçün müharibəyə məcbur edirdilər. Misal üçün 1438-ci ildə qıtlıqdan pərişan olan Trablus və Tunisə buğda satan Böyük Alfonso əldə etdiyi tozdan Napoliyə qarşı müharibəni finansa etmək üçün Venetsiyaya 24 min duka qızıl vermişdi.
Hollandiyadakı ilk burjuva inqilabı da qızıl tacirlərinin məharəti idi.

Nyus.Az