Dünya İqtisadi Forumunun hesabatında 12 əsas sütun indikatorundan 7-si üzrə ölkəmizin mövqeləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb; dövlətimiz dünyanın 140 ölkəsi arasında biznesin dinamikliyi reytinqi üzrə 31-ci yerdə qərarlaşıb
Daha bir beynəlxalq təşkilatın hesabatında Azərbaycan yüksək pillədə yer alıb. Belə ki, Dünya İqtisadi Forumunun tamamilə yeni metodologiya əsasında ictimaiyyətə təqdim edilən Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında 12 əsas sütun indikatorundan 7-si üzrə ölkəmizin mövqeləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb.
Qlobal trendlər nəzərə alınmaqla, hesabatın metodologiyasında dəyişikliklər o qədər dərin və əhatəli olub ki, Dünya İqtisadi Forumu bu metodologiyanı yeni nəsil - “4.0" kimi təqdim edib. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, ”Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı-2018/2019" yeni dövrün ilk hesabatıdır (Trend). Belə ki, əvvəlki illərdən fərqli olaraq hesabatın metodologiyası ciddi şəkildə dəyişdirilərək hesabata yeni indikatorlar daxil edilib. Ümumilikdə əvvəlki hesabatın 114 indikatorundan 84-ü (74 faizi) çıxarılıb, 68 yeni indikator isə daxil edilib. Beləliklə, hesabatda mövcud 98 indikatorun 70 faizi tamamilə yenidir.
Nəzərə çatdıraq ki, Azərbaycan Qlobal Rəqabətlilik Hesabatının yeni metodologiyası əsasında ilk dəfə qiymətləndirilib. Ölkəmiz ilk hesabatda Türkiyə, Serbiya, Gürcüstan, Cənubi Afrika Respublikası və Xorvatiya ilə birlikdə 7-ci onluğa daxil olmaqla 69-cu yerdə qərarlaşıb. Hesabatın 12 əsas sütun indikatorundan 7-si üzrə ölkəmizin mövqeləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb. Belə ki, hesabatın institutlar, infrastruktur, İKT-nin istifadə səviyyəsi, səhiyyə, əmək bazarı, biznes dinamikliyi və innovasiya potensialı sütun indikatorları üzrə Azərbaycanın mövqelərinin yaxşılaşması Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı tərəfindən qeydə alınıb.
Azərbaycan Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında dünyada sosial bərabərliyin ən yüksək səviyyədə təmin olunduğu ölkə kimi vurğulanıb. Azərbaycan əhalinin elektriklə təchizatı səviyyəsinə görə maksimal 100 faiz bal almaqla dünyada ilk pilləyə yüksəlib.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında irəlidə olduğu alt-indikatorların böyük bir qismi yeni metodologiyada nəzərə alınmayıb. Məsələn, makroiqtisadi sabitlik indikatoru üzrə ölkənin mövqeyinə mənfi təsir göstərən fakt ondan ibarət olub ki, dövlət büdcəsinin tarazlığı, ümumi dövlət borcu, ümumi milli yığım, ölkənin kredit reytinqi kimi öncül olduğumuz alt-indikatorlar yeni metodologiyada ümumiyyətlə nəzərə alınmayıb.
Yeni metodologiya əsasında hazırlanmış ilk Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında ölkələrin reytinqinə birbaşa təsir göstərməsə də, sosial və ətraf mühit performansı üzrə indikatorlara da yer ayrılıb. Azərbaycan ətraf mühitə təsir və inklüziv inkişaf indikatorları üzrə yeni nəsil metodologiya əsasında hazırlanmış hesabatda lider mövqelərini qoruyub.
Azərbaycan dünyanın 140 ölkəsi arasında biznesin dinamikliyi reytinqi üzrə 31-ci yerdə qərarlaşıb. Belə yüksək nəticənin əldə olunması son illər prezident İlham Əliyev tərəfindən aparılan iqtisadi islahatların nəticəsində mümkün olub. Həmin indikatora əsasən, Azərbaycanın mövqeyi biznesə başlamaq üçün tələb olunan günlərin sayı alt-indikatoru üzrə 17-ci, müflisləşmə normativ hüquqi bazası alt-indikatoru üzrə 17-ci, sahibkarlıq riskləri alt-indikatoru üzrə 21-ci və ideyaların şirkətə təsiri alt-indikatoru üzrə 25-ci olub.
Qlobal trendlər nəzərə alınmaqla tamamilə yeni yanaşma əsasında hazırlanmasına baxmayaraq, Azərbaycan yeni dövrün ilk Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında bir neçə indikator üzrə yüksək nəticələr əldə edib. Bu nəticələr Azərbaycanın gələcəkdə digər indikatorlar üzrə də daha yaxşı nəticələr əldə etməsi üçün yeni imkanlar açır...
Qeyd edək ki, ümumilikdə son illərdə iqtisadi və sosial sfera üzrə beynəlxalq hesabatlarda Azərbaycanın mövqelərinin möhkəmləndiyi, dövlətimizin adının ön sıralarda yer alması müşahidə olunur.
Məsələn, Dünya Bankı və Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının tərtib etdiyi ənənəvi illik “Doing Business 2018» hesabatında Azərbaycan əldə etdiyi yüksək göstəricilərə görə ön sıralardan birini tutub. Konkret olaraq hesabatında Azərbaycan əmlakın qeydiyyatı sisteminin inkişafina görə 190 ölkə arasında daha bir pillə irəliləyərək 21-ci yerdə qərarlaşıb. Bu göstərici ilə isə biz Polşa, Rumıniya, Bolqarıstan, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələrini qabaqlayırıq.
Bundan başqa, Azərbaycan “2018-ci il İqtisadi Azadlıq” indeksində bir pillə irəliləyərək 180 ölkə arasında 67-ci yerdə qərarlaşıb. “Heritage Foundation” təşkilatının hazırladığı hesabatda bildirilir ki, son 10 il ərzində həyata keçirilən davamlı iqtisadi islahatlar nəticəsində Azərbaycan ümumi orta hesab üzrə regional və dünya göstəricilərindən üstün olaraq, Asiya-Sakit okean regionunda 43 ölkə arasında 14-cü yerdə qərarlaşıb. Bundan əlavə, indeks üzrə Azərbaycan Fransa, İtaliya və Yunanıstan kimi inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə ön sıralarda yer tutub. Həmçinin, Rusiya da daxil olmaqla, bir sıra MDB ölkələrini qabaqlayıb.
Habelə, Dünya İqtisadi Forumunun nüfuzlu indeksi sayılan “İnklüziv İnkişaf İndeksi 2018"-də Azərbaycan ən yaxşı inkişaf etməkdə olan ölkələr sırasında üçüncü, MDB məkanında isə birinci yerdə qərarlaşıb. Dünya İqtisadi Forumunun İnklüziv inkişaf hesabatında Azərbaycan Litva və Macarıstan istisna olmaqla digər bütün inkişaf etməkdə olan ölkələri geridə qoyub.
Həmçinin Dünyanın nüfuzlu “U.S. News & World Report” jurnalının 2018-ci il üçün tərtib etdiyi ən yaxşı ölkələrin reytinq cədvəlində Azərbaycan 5 pillə irəliləyib.
Digər postsovet ölkələri, o cümlədən Gürcüstan və Ermənistan isə bu siyahıya, ümumiyyətlə, düşə bilməyib. Siyahıda İsveçrə, Kanada, Almaniya, Böyük Britaniya, Yaponiya yüksək yerləri tutub. ABŞ 2017-ci ilə nisbətən bir pillə geriləyərək 8-ci olub. Azərbaycan postsovet ölkələrindən Ukrayna, Qazaxıstan, Belarusdan irəlidədir.
“The Happiness Research Institute”nin ənənəvi - “Dünyanın ən xoşbəxt ölkələri” siyahısında da ölkəmiz var. Azərbaycan 156 ölkənin adının yer aldığı siyahıda 87-ci yeri tutub. Siyahıda Azərbaycan Cənubi Qafqazda liderdir.
İşsizlik, səfalətlə boğuşan bədnam qonşularımız Ermənistan geriləyib - ötən il 121-ci yerdə olsa da, bu il 129-a düşüb...
Son illərdə Azərbaycanda iqtisadi-sosial sferada həyata keçirilən islahatların nəticəsinin beynəlxalq hesabatlarda da özünü göstərməsi uğurlu haldır. Bu təşkilatların, institutların rəyləri beynəlxalq aləmdə ölkələrə yanaşmalarda, dövlətə investisiyaların cəlb edilməsində mühüm rol oynayır.
M.MAHRIZLI,
“Yeni Müsavat”
