ABŞ və İsrailin 2026-cı ildəki hücumlarında azı üç dəfə hədəfə alınan İranın “Kartal-44” yeraltı hava bazasında tikinti və təmir işləri davam edir. Yeni peyk görüntülərində 4,3 kilometrlik uçuş-enmə zolağının yenidən açıldığı, döyüş təyyarələrini dağın daxilindəki anqarlara birləşdirən ikinci taksi yolunun tikintisinin isə davam etdiyi müəyyən edilib. İran döyüş təyyarələrini və pilotsuz uçuş aparatlarını yeraltında qorumaqla hava qüvvələrini yenidən bərpa etməyi hədəfləyir...
İran ABŞ və İsrailin hava hücumları nəticəsində ciddi zərər görmüş hərbi infrastrukturunu yenidən qurarkən, Hörmüz boğazı yaxınlığındakı “Kartal-44” (Oghab-44) yeraltı hava bazasını genişləndirməyə davam edir.
Musavat.com xəbər verir ki, ABŞ-nin müdafiə sahəsində ixtisaslaşmış “The War Zone” (TWZ) nəşrinin apardığı araşdırmada “Planet Labs” şirkətinin sentyabrın 29-na aid yüksək keyfiyyətli peyk görüntüləri təhlil edilib.
Görüntülər Zaqros dağlarının ətəklərində inşa edilən bazada təyyarələrin yeraltı anqarlardan uçuş-enmə zolağına çıxmasını təmin edəcək yeni taksi yolu hissələrinin tamamlandığını, müharibə zamanı yaranmış dağıntıların götürüldüyünü və uçuş-enmə zolağındakı maneələrin təmizləndiyini üzə çıxarıb.
Baza fevralın 28-də başlayan ABŞ-İsrail hücumlarından sonra martın sonunda və iyulun 15-də yenidən hədəfə alınıb. TWZ-nin təhlilinə görə, İranın təmir işlərini davam etdirməsi dağların altında inşa edilmiş hərbi infrastrukturun Tehranın müdafiə planlarında əhəmiyyətini qoruduğunu göstərir.
İranın Hörmüz boğazı yaxınlığındakı “Kartal-44” yeraltı hava bazasında mümkün ABŞ və İsrail müharibəsinə qarşı tikinti və möhkəmləndirmə işləri davam edir. Peyk görüntülərində uçuş-enmə zolağının açıldığı, ikinci taksi yolunun tikintisinin də sürdüyü görünür. (Reuters)
İranın Hörmüzqan əyalətində, Bəndər Abbas şəhərindən təxminən 120 kilometr şimal-qərbdə yerləşən “Kartal-44” bazasının tunel tikintisinə 2013-cü ildə başlanılıb. Təxminən səkkiz il sonra 4,3 kilometr uzunluğunda uçuş-enmə zolağının inşasına keçilib. İran ordusu bazanı 2023-cü il fevralın 7-də ictimaiyyətə təqdim edib.
Həmin vaxt yayımlanan görüntülərdə F-4 “Phantom II” döyüş təyyarələrinin AGM-65 “Maverick” raketləri, idarəolunan bombalar və İran istehsalı olan gəmi əleyhinə sursatlarla birlikdə yeraltı tunellərdə yerləşdirildiyi görünürdü.
Bu hərbi obyekt İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna deyil, nizami ordunun Hərbi Hava Qüvvələrinə tabedir.
Dağın daxilində açılmış dörd əsas təyyarə girişinin iki ayrı taksi yolu vasitəsilə uçuş-enmə zolağına birləşdirilməsi planlaşdırılır. Lakin sentyabrın sonuna olan məlumata görə, yalnız şərq istiqamətindəki taksi yolu istifadəyə hazır vəziyyətdə olub.
Qərbdəki ikinci yolun bir hissəsi betonla örtülüb, digər hissəsində isə torpaq və səth hazırlığı işləri davam edib.
İyul hücumlarından qalan dağıntılar təmizlənsə də, iki yardımçı bina tamamilə dağılıb, üçüncü bina isə zədələnib. Tunel girişlərinin xarici görünüşü əsasən qorunub. Bununla belə, obyektin daxilindəki təyyarələrin sayı və bazanın əməliyyat imkanları məlum deyil.
“Kartal-44” İranın yeganə yeraltı hərbi aviasiya obyekti deyil.
İran ordusu 2022-ci ilin mayında yüzlərlə pilotsuz uçuş aparatının saxlanıla və texniki xidmət göstərə biləcəyi bildirilən 313 saylı PUA bazasını təqdim edib. Dövlət televiziyasında yayımlanan görüntülərdə dağların daxilində yerləşdirilmiş pilotsuz uçuş aparatları, texniki xidmət sahələri və sursatlar nümayiş etdirilib. Lakin bazanın dəqiq yeri açıqlanmayıb.
2023-cü ilin fevralında “Kartal-44” bazasının açılışı zamanı İran rəsmiləri ölkənin müxtəlif bölgələrində başqa yeraltı taktiki hava bazalarının da olduğunu bildiriblər.
Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutu (IISS) öz qiymətləndirməsində “Kartal-44”dən başqa oxşar obyektlərin də mövcud olduğunu, lakin onların yerləşdiyi ərazilərin və imkanlarının müstəqil şəkildə təsdiqlənmədiyini qeyd edib.
İranın yeraltı hərbi infrastrukturu yalnız təyyarələrlə məhdudlaşmır.
TWZ-nin istinad etdiyi peyk görüntülərinə görə, 2026-cı il hücumlarında hədəfə alınan 18 yeraltı obyektdəki 69 tunel girişindən 50-si mayın sonunadək təmizlənib.
İyul ayına aid görüntülərdə Kəngəvər yaxınlığında yenidən açılan girişlər, Dezful ətrafında yeni qazıntılar və Kirmanşah bölgəsində təmir işləri müəyyən edilib.
Bu obyektlərin əhəmiyyətli hissəsi ballistik raket anbarları və raket buraxılış infrastrukturu ilə əlaqəli olduğundan onların hamısını döyüş təyyarələri üçün nəzərdə tutulmuş baza kimi xarakterizə etmək mümkün deyil.
İranın yeraltı strategiyası təyyarələrlə yanaşı, PUA-ları, raketləri, sursatları və komanda sistemlərini də hava hücumlarından qorumağa əsaslanır.
İranın tətbiq etdiyi dağaltı hava bazası modeli dünyada yeni deyil.
Tayvanın Hualien bölgəsində yerləşən “Chiashan” bazası 1985-1993-cü illərdə inşa edilib. Bildirilir ki, bu obyekt təxminən 200-250 döyüş təyyarəsini yerləşdirmək imkanına malikdir. Tayvan rəhbərliyi Çinin mümkün raket hücumları zamanı təyyarələrini qorumaq üçün bu bazadan istifadə edir.
2026-cı ilin sentyabrında “Chiashan” bazasının havalandırma, elektrik, yanğın təhlükəsizliyi və mühafizə sistemlərinin yenilənməsi üçün 2027-2031-ci illəri əhatə edən dövrə təxminən 112,5 milyon dollarlıq investisiya planı açıqlanıb.
Tayvanın Taytung şəhərində yerləşən “Chihhang-Şizishan” bazasında da dağın daxilində oyulmuş anqarlar var.
Şimali Koreya isə Nucheon-ri, Taetan, Onchon və Kangja-ri ətrafında dağ tunelləri ilə əlaqəli hərbi aviasiya obyektləri yaradıb. Cənubi Koreya mətbuatının peyk görüntülərinə əsaslanan araşdırmalarına görə, Şimali Koreyanın bəzi bazalarında təyyarələr dağın daxilindən birbaşa uçuş-enmə zolağına çıxa bilir.
İsveçin Göteborq şəhəri yaxınlığındakı keçmiş “Säve” hava bazasında isə 1955-ci ildə tamamlanmış, yerin təxminən 30 metr dərinliyində yerləşən və 22 min kvadratmetr sahəyə malik təyyarə anqarı hazırda aviasiya muzeyi kimi istifadə olunur.
Keçmiş Yuqoslaviyanın, indiki Xorvatiya-Bosniya və Herseqovina sərhədində yerləşən “Željava” hava bazası da Soyuq müharibə dövrünün böyük yeraltı hərbi obyektlərindən biri olub. 1968-ci ildə istifadəyə verilən baza təxminən 60-80 ədəd MiG-21 döyüş təyyarəsini yerləşdirmək üçün layihələndirilib. Obyekt 1992-ci ildə Yuqoslaviyanın dağılması zamanı dağıdılıb.
Vaşinqton Yaxın Şərq Siyasəti İnstitutunun (WINEP) qiymətləndirməsinə görə, İranın yeraltı hava bazaları döyüş təyyarələrini ilk hücumlardan qorumaq və əks-hücum imkanlarını saxlamaq məqsədi daşıyır.
Lakin WINEP və IISS ekspertləri xəbərdarlıq edirlər ki, tunel girişlərinin, taksi yollarının və uçuş-enmə zolaqlarının vurulması yeraltında olan təyyarələr məhv edilmədən də onların uçuş imkanlarını dayandıra bilər.
Musavat.com
